Podatki firmowe: formy opodatkowania i terminy PIT-28

Formy opodatkowania firmy i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej. Podatek liczy się od przychodu, nie od dochodu. Co do zasady nie odlicza się kosztów uzyskania, ale można korzystać z ulg i odliczeń przewidzianych dla ryczałtu.

Przedsiębiorca może wybrać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, skalę podatkową rozliczaną na PIT-36, podatek liniowy rozliczany na PIT-36L albo kartę podatkową. Skala i podatek liniowy są liczone od dochodu, a ryczałt od przychodu. Spółki kapitałowe rozliczają CIT, m.in. na druku CIT-8.

Z ryczałtu mogą korzystać przedsiębiorcy prowadzący działalność indywidualnie oraz wspólnicy spółek osobowych, m.in. spółki cywilnej i jawnej. Obejmuje on też osoby osiągające przychody z najmu prywatnego, czyli najmu poza działalnością gospodarczą, oraz ze sprzedaży przetworzonych produktów rolnych z własnych upraw, hodowli lub chowu w ramach rolniczego handlu detalicznego.

Warunkiem jest skala przychodów: nie mogą przekraczać równowartości w walucie polskiej kwoty 2 mln euro.

Dla ryczałtu właściwe jest zeznanie PIT-28, a dla przedsiębiorstwa w spadku PIT-28S. Skala podatkowa wymaga PIT-36, podatek liniowy – PIT-36L, a spółki kapitałowe rozliczają CIT, m.in. na CIT-8.

Skala podatkowa i podatek liniowy są liczone od dochodu, a ryczałt od przychodu. Wysokość stawek i progów podatkowych określają przepisy.

Skala podatkowa jest podstawową formą opodatkowania działalności gospodarczej. Jeśli przy rejestracji firmy nie wybierzesz innej formy, obowiązuje opodatkowanie według skali.

W wykazie podstawowych podatków dla przedsiębiorców wymienia się PIT, CIT, VAT, JPK i akcyzę. Poza nimi funkcjonują pozostałe podatki, m.in. od czynności cywilnoprawnych (PCC) oraz od spadków i darowizn (SD), a także podatki lokalne i opłata skarbowa.

Karta podatkowa to kolejna forma opodatkowania działalności gospodarczej. Podatnik rozliczający się kartą podatkową nie składa zeznania, tylko deklarację o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej. Deklarację PIT-16A składa się do końca lutego roku następującego po roku podatkowym.

Wybór formy opodatkowania dotyczy ryczałtu, skali podatkowej, podatku liniowego i karty podatkowej. Zmiana formy opodatkowania to odrębna czynność w rozliczeniach firmowych.

Porównanie form opodatkowania firm w Polsce

Zalety i wady ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

Kto rozlicza się na PIT-28, a kto na PIT-28S

PIT-28 służy do rozliczenia przychodów opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Składają go m.in. przedsiębiorcy, którzy wybrali ryczałt, wspólnicy spółek cywilnych i jawnych osiągający przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz osoby uzyskujące przychody z najmu prywatnego.

Od 2023 r. najem prywatny – najem poza działalnością gospodarczą – jest opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych obowiązkowo. Wynajmujący mają więc tylko jedną możliwość opodatkowania takiego najmu: ryczałt.

Odrębnym drukiem jest PIT-28S. Składa się go przy rozliczeniach podatkowych przedsiębiorstwa w spadku, czyli po śmierci przedsiębiorcy korzystającego z ryczałtu.

Do końca roku podatkowego, w którym zmarł przedsiębiorca, przedsiębiorstwo w spadku kontynuuje opodatkowanie według formy wybranej przez zmarłego. PIT-28S składa zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwa lub – do czasu jego ustanowienia – osoba wykonująca czynności zachowawcze za zmarłego przedsiębiorcę.

Pozostałe formy opodatkowania mają własne zeznania. Podatnicy rozliczający się na skali podatkowej składają PIT-36, a wybierający podatek liniowy – PIT-36L. Spółki kapitałowe rozliczają CIT, m.in. na druku CIT-8.

Zeznania firmowe obejmują więc PIT-28 i PIT-28S dla ryczałtu, PIT-36 dla skali podatkowej, PIT-36L dla podatku liniowego oraz CIT-8 dla CIT.

Zgłoszenie ryczałtu i podstawowe obowiązki przedsiębiorcy

Przy rejestracji działalności formę opodatkowania wskazuje się we wniosku CEIDG-1. Wybór ryczałtu trzeba zgłosić najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskano pierwszy przychód. Jeśli pierwszy przychód osiągnięto w grudniu, zgłoszenia można dokonać do końca roku podatkowego.

Podstawowym aktem prawnym w zakresie PIT jest ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. Zasady opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i kartą podatkową reguluje ustawa z dnia 20 listopada 1998 r.

Rozliczenie opiera się na przychodach – nie pomniejsza się ich o koszty uzyskania. Ewidencja jest więc prostsza niż przy rozliczaniu dochodu, ale nie można uwzględnić kosztów prowadzenia działalności. Dostępne są natomiast ulgi i odliczenia przewidziane dla ryczałtu.

Do obowiązków firmowych należą też ulgi i odliczenia. W ryczałcie można uwzględnić m.in. ulgę na dzieci, rehabilitacyjną, na internet, termomodernizacyjną, IKZE, odliczenie darowizn i krwi.

Poza podatkiem dochodowym firma rozlicza składkę zdrowotną. Przy ryczałcie składka zdrowotna ma odrębne zasady, a przepisy przewidują odliczenie składki zdrowotnej.

Odrębną grupę stanowią rozliczenia z ZUS. Pojawiają się w nich m.in. ZUS DRA, stawki ZUS dla przedsiębiorców, niski ZUS i mały ZUS plus, a także wakacje od ZUS, umorzenie składek ZUS oraz interpretacja od ZUS.

Rezygnację z karty podatkowej i powrót do opodatkowania według skali podatkowej zgłasza się naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie wynikającym z przepisów. Oświadczenie o zmianie formy opodatkowania można złożyć w urzędzie skarbowym za pośrednictwem CEIDG.

Obowiązki podatkowe firm obejmują więc wybór i zgłoszenie formy opodatkowania, prowadzenie ewidencji, składkę zdrowotną, rozliczenia z ZUS oraz deklaracje i zeznania: CIT-8, PIT-36, PIT-36L, PIT-28, JPK_VAT i PCC-3.

Zgłoszenie wyboru formy opodatkowania to pierwszy obowiązek. Przy ryczałcie dochodzi prowadzenie ewidencji przychodów, składka zdrowotna i rozliczenia z ZUS.

PIT-28: przychody, podstawa i stawki ryczałtu

W PIT-28 wykazuje się przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, np. z działalności indywidualnej oraz spółek cywilnej i jawnej.

W PIT-28 wykazuje się też przychody z umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze – jeśli nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Trzecia kategoria to sprzedaż przetworzonych produktów rolnych pochodzących z własnych upraw, hodowli lub chowu w ramach rolniczego handlu detalicznego.

Ryczałt oblicza się od przychodu, a kosztów uzyskania co do zasady się nie odlicza. PIT-28 służy do wykazania przychodów opodatkowanych tą formą; formularz przewiduje odrębne rubryki dla poszczególnych kategorii przychodu.

Stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych są zróżnicowane i zależą od rodzaju prowadzonej działalności; źródła wskazują m.in. stawki 3%, 5,5%, 8,5% i 17%. Dlatego przed obliczeniem podatku ustal, do której kategorii należy dany przychód, i zastosuj stawkę dla niego przewidzianą; nie zakładaj jednej stawki dla całego zeznania.

W zeznaniu przychody wykazuje się w odpowiednich rubrykach. Przed jego wypełnieniem sprawdź, czy stawka jest właściwa dla danego rodzaju działalności i roku podatkowego, ponieważ stawki mogą się zmieniać w kolejnych latach.

Terminy rozliczeń PIT-28, zaliczek PIT i zmiany formy

PIT-28 należy złożyć od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Podatek wynikający z zeznania należy wpłacić do 30 kwietnia.

Przy skali podatkowej mogą występować zaliczki na PIT; szczegółowe zasady ich ustalania i terminy określają przepisy. Roczne zeznanie PIT-36 składa się do 30 kwietnia.

PIT-28S, czyli rozliczenie przedsiębiorstwa w spadku, składa się do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Gdy termin wypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy – w niedzielę albo święto – zeznanie składa się w kolejnym dniu po dniu lub dniach wolnych od pracy.

W tym samym terminie trzeba zapłacić podatek. Złożenie zeznania do urzędu skarbowego i uregulowanie należności powinny nastąpić najpóźniej w ustawowym terminie rozliczenia.

Od zaległości podatkowych nalicza się odsetki za zwłokę. Dotyczy to również podatku wykazanego w zeznaniu rocznym.

Dla ryczałtu termin rozliczenia i zapłaty podatku jest wspólny: do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Wyjątek dotyczy przesunięcia terminu na kolejny dzień po sobocie lub dniu ustawowo wolnym od pracy.

Oświadczenie o zmianie opodatkowania z podatku liniowego albo ryczałtu na skalę składa się do naczelnika urzędu skarbowego w terminie wynikającym z przepisów.

Kluczowe terminy rozliczeń podatkowych dla ryczałtu

Jak wypełnić i złożyć PIT-28: formularz, załączniki i kanały

Formularz składa się z części przeznaczonych na dane identyfikacyjne oraz przychody uzyskane w roku podatkowym.

Formularz dzieli się na część A – dane identyfikacyjne – oraz część B – przychody uzyskane w roku podatkowym.

W danych identyfikacyjnych podaje się m.in. imię i nazwisko, numer PESEL (osoby fizyczne) lub NIP (przedsiębiorcy), adres zamieszkania oraz kod terytorialny obejmujący województwo, powiat i gminę. Osoby prowadzące działalność gospodarczą podają dodatkowo nazwę firmy i jej adres.

W części dotyczącej przychodów wpisuje się kwoty osiągnięte w danym roku – ryczałt ewidencjonowany oblicza się na podstawie wysokości przychodów, bez uwzględniania kosztów ich uzyskania. Przychody z najmu wykazuje się w odpowiednich rubrykach dla tego rodzaju przychodów, a przedsiębiorcy – przychody z prowadzonej działalności.

Zeznanie obejmuje m.in. dane identyfikacyjne, wykaz przychodów, składki ZUS, ulgi i załączniki. Składki ZUS są więc jednym z elementów rozliczenia ryczałtowego.

Do zeznania przewidziano załączniki PIT-28/A i PIT-28/B. PIT-28/A nie trzeba dołączać do zeznania.

Formularz można pobrać w formacie PDF ze strony Ministerstwa Finansów albo wypełnić w interaktywnym formularzu online, który automatycznie wylicza podatek. Wypełniony druk składa się osobiście lub wysyła pocztą do właściwego urzędu skarbowego.

PIT-28/PIT-28S można złożyć przez Portal Podatkowy Ministerstwa Finansów, za pomocą aktywnego formularza, podpisując go danymi autoryzującymi. Rozliczenie jest też dostępne w usłudze Twój e-PIT, a sprawę można załatwić dodatkowo w urzędzie, listownie lub elektronicznie.

W usłudze Twój e-PIT dostępne są także inne deklaracje, m.in. PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38 i PIT-39. Zeznanie można złożyć również przez e-Deklaracje lub w e-Urzędzie Skarbowym.

Krok po kroku: jak złożyć PIT-28

Kiedy nie można wybrać ryczałtu

Nie wszystkie podmioty mogą rozliczać się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Nie mogą z niego korzystać podmioty opłacające podatek w formie karty podatkowej ani korzystające z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego.

Ryczałtu nie wybiorą też podmioty, które w całości lub w części osiągają przychody z prowadzenia aptek, z kupna i sprzedaży wartości dewizowych albo z handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych. Nie mogą z niego korzystać również podmioty wytwarzające wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych obejmuje działalność prowadzoną indywidualnie oraz spółki osobowe, takie jak cywilna i jawna. Spółki kapitałowe rozliczają CIT.

Podsumowanie: formy opodatkowania i terminy PIT-28

PIT-28 to zeznanie dla osób rozliczających przychody ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych – przedsiębiorców, wspólników spółek cywilnych i jawnych, osób uzyskujących przychody z najmu prywatnego oraz przychody z rolniczego handlu detalicznego. Odrębny PIT-28S dotyczy przedsiębiorstwa w spadku.

Na skali podatkowej podatek jest liczony od dochodu, podobnie jak w podatku liniowym. Ryczałt jest liczony od przychodu, a spółki kapitałowe rozliczają CIT.

W ryczałcie podatek liczy się od przychodu, a nie od dochodu – co do zasady nie uwzględnia się kosztów uzyskania przychodu, można natomiast korzystać z przewidzianych ulg i odliczeń. Wybór tej formy trzeba zgłosić najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskano pierwszy przychód; jeśli pierwszy przychód pojawił się w grudniu – do końca roku podatkowego.

Zeznanie składa się do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym, a jeśli termin wypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy – w kolejnym dniu po dniu lub dniach wolnych od pracy. W tym samym terminie trzeba zapłacić podatek, a od zaległości nalicza się odsetki za zwłokę.

Do obowiązków firmowych należą także składka zdrowotna i rozliczenia z ZUS, w których pojawia się m.in. ZUS DRA. Firmy rozliczają VAT z JPK_VAT; funkcjonuje też KSeF, a podstawowe podatki firmowe to PIT, CIT, VAT, JPK i akcyza.

W skali podatkowej występują progi podatkowe oraz kwota wolna od podatku; w przepisach przewidziano także daninę solidarnościową.

Stawki ryczałtu są zróżnicowane i zależą od rodzaju prowadzonej działalności; źródła wskazują m.in. stawki 3%, 5,5%, 8,5% i 17%. Przy rozliczeniu PIT-28 stosuje się stawkę właściwą dla przychodu osiągniętego w danym roku podatkowym.

Firmowe formy opodatkowania w Polsce to ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, skala podatkowa, podatek liniowy i karta podatkowa. Spółki kapitałowe rozliczają CIT. Obowiązki podatkowe przedsiębiorcy to wybór i zgłoszenie formy, ewidencja, składka zdrowotna, ZUS oraz deklaracje i zeznania. Dla ryczałtu terminy to 20. dzień miesiąca przy zgłoszeniu i koniec kwietnia przy rozliczeniu.